دبیرخانه زیست شناسی کشور یزد   نویسنده زهرا ضیائی فرد

مشحصات مورفولوژیکی:

     عروسک پشت پرده یا کاکنج گیاهی علفی از تیره سیب زمینی است. این گیاه خودرو و بوته ای، چند

 ساله، دارای ریزوم منشعب، ساقه افراشته، بدون کرک و دارای برگ های متناوب می باشد. میوه ها

سته، قرمزمایل به نارنجی وبه بزرگی یک گیلاس می باشند، که بوسیله کاسه گل کاغذی احاطه      

می شوند، کاسه گل آن ها به شکل پوسته ای با شبکه رگبرگی رشد نموده که پس از گل دادن به

 صورت کیسه ای درآمده ومیوه گرد آن را احاطه می کند.

     جنس فیزالیس درهمه جهان یافت می شود و دارای 120 گونه دردنیا ودوگونه در ایران است. درتهران

 واطراف آن، نواحی مرکزی، اصفهان، کرمانشاه، گرگان، بندر گز، آذربایجان، سیستان وبلوچستان،

لرستان، مازندران کلاردشت، چالوس، نوشهر، ایرانشهر، قائمشهر، شهسوار، رامسر، رشت، اسالم،

خلخال، میروید.

نحوه تکثیر:

    تکثیرگونه های یکساله بوسیله بذر و چندساله ها از طریق تقسیم گیاه و تهیه قلمه ساقه های

چوبی  نرم در بهار امکان پذیر است. کاسه گل پس از گرده افشانی و لقاح می‌روید، درشت، متورم و

رنگین می‌شود و به رنگ نارنجی تند در می آید. درون آن میوه گیاه به شکل سته نارنجی رنگی تشکیل

 می‌شود. معمولأ در پاییز پارانشیم کاسه گل تحت تأثیر باکتری‌های سلولز خوار تجزیه می‌شود، درنتیجه

 فقط شبکه رگبرگ های کاسه به شکل تور سفید رنگ ظریف و نازکی باقی می ماندو میوه گرد درون آن

نمایان   می شود. به همین علت است که این گیاه را عروسک پشت پرده می‌نامند.

                                           

دوران گلدهی: اردیبهشت تا مرداد.

زمان برداشت میوه ها: شهریور تا آبان .

 موارد استفاده:   

v    برگ ومیوه آن خاصیت دارویی دارد.

v    میوه ی رسیده ی قرمزآن خوراکی و سرشار از ویتامین C، اسید سیتریک و موادقندی است.

    (میزان ویتامین C موجود در میوه آن دو برابر ویتامین C آبلیموست)

v    از میوه های تازه و بدون غلاف آن که تلخ است می توان در سالاد استفاده کرد.

v    این گیاه را می توان به عنوان گیاه زینتی پرورش داد.                     

در عصاره این گیاه انواع متعددی استروئید وآلکالوئید وفلاونوئید شناسایی شده است.

خواص دارویی:

o       عروسک پشت پرده طبعی سرد و خشک دارد و دفع کننده اسید اوریک است.

o       برای درمان  نقرس، روماتیسم، ناراحتیهای کلیه و زخم مجاری ادراری، بواسیر، استسقاء

         (آب طلبی)، ناراحتی‌های پوستی مانند جوش و کورک (به صورت مخلوطی از روغن با

           سوخته میوه)، برونشیت و تنگی نفس و یرقان استفاده می شود.

o       میوه آن مدّ ر و ملین است .

o       میوه و برگ آن تصفیه کننده خون ، رفع کننده ناراحتی های جلدی، سنگ کلیه و یرقان است.

o       برگ آن نرم کننده پوست ، خلط آور و سرفه آور است.

o       برای رهایی از کرم کدو (تنیا) و ا نگل‌های معده و روده می‌توان از ۲۵ گرم میوه عروسک پشت

         پرده همراه با ۲۵ گرم درمنه استفاده کرد.

o       بعضی از فیزالین ها بخصوص فیزالین BوF پتانسیل بالایی برای درمان تومور دارند.

o       فیزالین ها از جمله فیزالین D فعالیت آنتی مایکو باکتریایی در مقابل مایکوباکتریوم توبرکلوسیز     دارند.

o       آلکالوئید استروئید آن بر اشرشیاکلای اثر ضد باکتریایی دارد.

o       پلی ساکارید محلول در آب استخراج شده از میوه آن، با علامت اختصاری PPSB، نقش 

         هیپوگلیسمیک (آنتی دیابتیک )دارد.

o       از میوه آن برای تسهیل زایمان نیز می توان استفاده کرد.

منابع:

1.     خاتم ساز، محبوبه.1377. فلورایران، شماره 24. انتشارات موسسه تحقیقات جنگل ها ومراتع.

2.     شعاعی، علیرضا. 1387. گیاهان دارویی ومعطر Cycas.mihanblog.com/post/achive/1387/page 4)  http://www.)

3.     طالعی غلامرضا، شکوه السادات محمدهادی، دلفان بهرام. اثر آنتی باکتریال آلکالوئید استروئید نیشکر، شوکران و عروسک پشت پرده بر روی تعدادی از باکتری های گرم مثبت و گرم منفی.فصلنامه دانشگاه علوم پزشکی لرستان.

4.     غریب ناصری، محمدکاظم. هندالی، سمیه. حسینی، هیام. 1386. تاثیر عصاره هیدروالکلی برگ عروسک پشت پرده بر انقباض های ایلئوم موش سفید بزرگ. فصلنامه تحقیقات گیاهان دارویی ومعطر ایران سال بیست و سوم شماره 3 (پیاپی 37) . ص34.

 5. ولاگ، ژان و ژیری، استودولا. 1379.گیاهان دارویی روشهای کشت، برداشت و شرح مصور رنگی    256 گیاه.ترجمه: ساعد زمانی. انتشارات ققنوس.366صفحه.

 6.  Januario, A.H. RodriguesFilho, E. Pietro, R.C.L.R. Kashima, S. Sato, D.N. Franca S.C. 2008. Antimycobacterial physalins  from Physalis  angulata L.Phytotherapy Research. 16:445-448

7.     Jualang Azlan, G. Marziah M. Radzali, M.& Johari, R. 2002. Establishment of Physalis minima hairy roots culture physalins.Plant Cell.69:271-3278.

8.     Tong, Habin. Liang, Zhongyan. Wang, Guiyun. 2007. Structural characterization and hypoglycemic activity of a polysaccharide isolated from the fruit of Physalis alkekengi.ScienceDirect. Carbohydrate Polymers. 71:316-323

9.     Vasina, O.E. Maslennikova, V.A.& Abubakirov, N.K.1984.Physalis WITHASTEROIDS .Chemistry of Natural Compounds. UDC547-926.