توکسوپلاسموز
عفونت ناشی از توکسوپلاسما (یک نوع آغازی تک سلولی از گروه هاگداران) است. توکسوپلاسما
می تواند در اعضاء یا بافت های تمام پستانداران و یا پرندگان رشد کند و در مغز، چشم و عضلات
اسکلتی مستقر شود.
در طبیعت، گربه که میزبان نهایی مرحله جنسی انگل است، موش و موش صحرایی آلوده به کیست را
می خورد، دیواره کیست در روده هضم می شود و انگل آزاد شده و وارد سلول های اپیتلیال روده کوچک
می شود و در این سلول ها چندین نسل تکثیر می گردد و میکروگامت و ماکروگامت را ایجاد می کند.
ماکروگامت ها بارور شده و اووسیت ها را ایجاد می کنند که پس از پارگی سلول های میزبان به درون
مجرای روده آزاد می شوند. گربه پس از خوردن کیست ها در زمانی کمتر از 4 روز اووسیت های
توکسوپلاسموز را دفع می کند. پس از آن اووسیت ها در ظرف 1 تا 5 روز اسپوردار می شوند.
وقتی میزبان واسط مانند گاو و گوسفند، اووسیت های اسپوردار را بخورد درون بدن جانور (بافت
عضلانی) کیست های متعدد تشکیل می شود که انگل درون آنها می تواند تا سال ها زنده بماند.
راه های انتقال بیماری به انسان
این بیماری در انسان ممکن است با خوردن گوشت خام یا نیم پز گاو و گوسفند حاوی کیست و یا مواد
آلوده به مدفوع گربه آلوده، دست زدن به فضله گربه، انتقال خون، از مادر مبتلا به جنین بوجود بیاید.
انگل در بدن انسان پس از استقرار و تهاجم به غدد لنفاوی، از طریق خون به اعضای دیگر رفته و داخل
سلول ها تکثیر می شود. انگل چند هفته در خون مانده و همزمان با تولید آنتی بادی، در بسیاری از
بافتها کیست تشکیل می دهد.
علائم بیماری
عفونت حاد اغلب همراه با بثورات پوستی، تب بالا، لرز و لاغری مشخص می شود. بیماری در شکل
شایع تر با درد و تورم غدد لنفاوی گردن و فک بالا، بی قراری، درد عضلانی، کم خونی ملایم، کاهش
فشار خون، افزایش لنفوسیت ها و تغییر اندک در اعمال کبد دیده می شود.
انواع توکسوپلاسموز در انسان
1- توکسوپلاسموز مادرزادی: از مادر مبتلا به جنین
2- توکسوپلاسموز چشمی: معمولا حاصل توکسوپلاسموز مادرزادی است ولی علائم آن 20 تا 40
سالگی ایجاد می شود
3- توکسوپلاسموز حاد: در افراد مبتلا به نقص ایمنی( افراد مبتلا به ایدز، سرطان یا افرادی که داروهای
سرکوب گر ایمنی مصرف می کنند
عوارض احتمالی
1- برای زنان باردار در اوایل بارداری سقط، تولد نوزاد مرده، هیدروسفالی، میکروسفالی، اختلالات
روانی- حرکتی، آسیب های مغزی و چشمی و عقب ماندگی ذهنی در کودک. عفونت در اواخر دوران
بارداری معمولا اثر بدی ندارد.
2- برای بیماران دچار نقص ایمنی آسیب ریه، قلب و التهاب مغز.
3- برای بیمارانی که نقص ایمنی ندارند به ندرت ممکن است التهاب ریه و مغز ایجاد شود.
4- در کودکاان زیر پنج سال التهاب چشم.
منابع: فصلنامه رشد زیست شناسی شماره 69 و اینترنت